Propolis, zwany także kitem pszczelim, to jeden z najcenniejszych produktów pszczelich obok miodu, pyłku i mleczka pszczelego. Ma właściwości antybakteryjne, przeciwwirusowe i regenerujące, dlatego od wieków znajduje zastosowanie w medycynie naturalnej, kosmetyce i farmacji.
Aby jednak uzyskać propolis w czystej postaci, pszczelarz musi przeprowadzić jego poławianie – proces wymagający wiedzy, cierpliwości i odpowiednich warunków w pasiece.
W poniższym artykule przedstawiamy najczęściej stosowane metody poławiania propolisu, zarówno tradycyjne, jak i nowoczesne, oraz omawiamy ich zalety i wady.
Czym jest propolis i dlaczego pszczoły go produkują?
Propolis to mieszanina żywic roślinnych, wosku, pyłku kwiatowego i enzymów pszczelich. Pszczoły zbierają żywice z pąków drzew – najczęściej topoli, brzozy, sosny czy kasztanowca – a następnie wzbogacają je o swoje wydzieliny.
Służy im do uszczelniania ula, dezynfekcji komórek i zabezpieczenia wnętrza przed drobnoustrojami. Dzięki temu w ulu panują niemal sterylne warunki, a rodzina pszczela jest chroniona przed chorobami.
Dla pszczelarza propolis jest cennym surowcem, który można pozyskać bez szkody dla pszczół – pod warunkiem, że robi się to w sposób przemyślany i etyczny.
Metody poławiania propolisu w pasiece
Istnieje kilka sposobów pozyskiwania propolisu. Wybór metody zależy od rodzaju ula, sezonu, doświadczenia pszczelarza oraz ilości, jaką chce uzyskać.
1. Zbieranie propolisu z ramek i ścian ula
To najstarsza i najbardziej tradycyjna metoda poławiania propolisu. Polega na zeskrobywaniu kitu pszczelego z elementów ula – przede wszystkim z ramek, beleczek odstępnikowych, ścianek i powałek.
Propolis usuwa się za pomocą noża pszczelarskiego lub dłuta, a następnie oczyszcza z resztek wosku i zanieczyszczeń. Taki surowiec ma intensywny zapach i wysoką zawartość żywic, jednak jego czystość jest nieco niższa niż w przypadku propolisu poławianego specjalnymi metodami.
Zalety tej metody:
- nie wymaga dodatkowych akcesoriów,
- pozwala wykorzystać naturalny propolis z całego ula,
- możliwa do stosowania w każdej pasiece.
Wady:
- czasochłonna,
- większa ilość zanieczyszczeń,
- trudniejsza standaryzacja jakości.
2. Poławianie propolisu na siatkach (kratkach propolisowych)
To obecnie najpopularniejsza metoda pozyskiwania propolisu w nowoczesnych pasiekach. Polega na umieszczeniu w ulu specjalnych plastikowych lub silikonowych kratek o drobnych otworach. Pszczoły traktują je jak nieszczelność i zasklepiają szczeliny propolisem.
Po kilku tygodniach kratki są wyjmowane, schładzane (np. w zamrażarce), a następnie zginane, aby propolis pękał i odpadał od powierzchni. W ten sposób uzyskuje się czysty, wysokiej jakości surowiec o dużej zawartości żywic.
Zalety:
- wysoka czystość propolisu,
- łatwość zbioru i czyszczenia,
- brak potrzeby ingerencji w konstrukcję ula.
Wady:
- wymaga zakupu kratek,
- niewielka ilość propolisu z jednej siatki (ok. 50–100 g).
3. Poławianie propolisu z daszków i powałek
Pszczoły szczególnie chętnie uszczelniają górne części ula – pod daszkiem lub przy powałce. Dlatego niektórzy pszczelarze pozostawiają niewielkie szczeliny wentylacyjne, które pszczoły zasklepiają propolisem.
Zebrany w ten sposób surowiec ma często bogatszy skład i aromat, ponieważ pochodzi z miejsc intensywnej wymiany powietrza w ulu.
To metoda zbliżona do naturalnych warunków pracy pszczół, często wykorzystywana w pasiekach ekologicznych.
4. Poławianie propolisu z ramek testowych
Niektórzy pszczelarze stosują tzw. ramki propolisowe – specjalnie przygotowane ramki z otworami lub szczelinami, które zachęcają pszczoły do ich zasklepiania.
Ramki te są umieszczane w korpusach lub nad gniazdem pszczelim, gdzie panuje silny przepływ powietrza, co stymuluje pszczoły do intensywnej produkcji kitu.
Ta metoda pozwala uzyskać propolis wysokiej jakości, czysty i bogaty w substancje żywiczne, a jednocześnie nie zakłóca pracy rodziny pszczelej.
Kiedy najlepiej pozyskiwać propolis?
Najwięcej propolisu pszczoły produkują późnym latem i jesienią, gdy przygotowują się do zimy. Wtedy też warto zakładać kratki propolisowe lub ramki testowe.
Zbiory można prowadzić również wiosną, gdy pszczoły intensywnie dezynfekują wnętrze ula po zimowli, jednak jego jakość może być nieco inna – bardziej żywiczna, o ostrzejszym zapachu.
Jak przechowywać propolis po zebraniu?
Świeży propolis powinien być przechowywany w chłodnym i suchym miejscu, najlepiej w szczelnie zamkniętym pojemniku szklanym.
Chroni to surowiec przed utratą aromatu i wilgocią. W takiej formie propolis może być przechowywany nawet kilka lat, zachowując swoje właściwości biologiczne.
Pasieka Szabłowskich – tradycja poławiania propolisu w zgodzie z naturą
W Pasiece Szabłowskich poławianie propolisu odbywa się metodami naturalnymi, bez użycia chemii i nadmiernej ingerencji w życie pszczół.
Stosujemy kratki propolisowe i selektywne zbiory z ramek, co pozwala uzyskać surowiec najwyższej jakości – czysty, aromatyczny i bogaty w składniki aktywne.
Zebrany propolis trafia następnie do naszej pracowni, gdzie jest oczyszczany, kruszony i wykorzystywany do produkcji maści propolisowych, nalewek i kropli dostępnych w sklepie Pasieki Szabłowskich.
Dzięki temu każdy produkt zachowuje pełnię naturalnych właściwości propolisu, potwierdzonych wieloletnią praktyką pszczelarską.
Szukasz więcej info o propolisie? Wpadnij do kompendium wiedzy –
Podsumowanie
Poławianie propolisu to sztuka wymagająca cierpliwości i zrozumienia zachowań pszczół. Niezależnie od wybranej metody – tradycyjnej czy nowoczesnej – najważniejsze jest zachowanie równowagi między pozyskaniem surowca a dobrem rodziny pszczelej.
W Pasiece Szabłowskich wierzymy, że propolis najwyższej jakości powstaje tam, gdzie szanuje się naturę. Dlatego nasze produkty powstają z surowca zbieranego w sposób etyczny, z troską o każdą pszczelą rodzinę.
